O zaman bu hafta bu kazananların kimler olduğunu biraz daha derinlemesine görelim. Kim bu içselleştirme sürecini hakkını vererek icra edenler?

Amerika Birleşik Devletleri’nin bu meselede diğer coğrafyalara göre ileride olduğunu söylemeye gerek yok. Amerika’nın da en önde gelen örneklerinden biri Norm AI. Kendileri $120 milyon USD yatırım alarak $1.2 milyar değerlemeye demir atan bir AI-first hukuk bürosu girişimi. İngiltere merkezli Artificial Lawyer’ın haberinde hatrı sayılı yatırımcıların desteklediği Norm AI’ın CEO’su John Nay “Giderek daha ajanlı hale gelen bir toplumda (1) yasal hizmetleri müvekkille uyumlu hale getirmek ve (2) yapay zekayı insan değerleriyle uyumlu hale getirmek amacıyla bu arayüzü oluşturuyoruz.” diyerek Norm AI’ın ne olduğunu bize anlatıyor. AI-first, benim tabirimle Yapay Zeka Öncelikli Hukuk Bürosu aslında bir arayüz. Bu arayüz tıpkı bir avukat gibi ekran karşısındaki gerçek kişinin derdini dinleyip ona uygun çözümü sunuyor. Ekranın arkasında çok kuvvetli bir yapay zeka dil modeli (LLM) var.

Bu tanımdan sonra soru ağacı dallanıp budaklanıyor. Peki bunun ChatGPT’den, Harvey’den Legora’dan veya Apilex’ten ne farkı var? Bunu yapmak Türk avukatlık kanunu kapsamında mümkün mü? Peki avukatın vicdanını nasıl kopyalayacaksınız? Gibi mantıklıdan saçmaya doğru geniş bir skalada her türlü soru gelebilir. Bunların tamamı bağımsız şekilde ele alınması gereken konular. Biz en önemli ve pratik olan tarafa odaklanalım. Bu YZ-öncelikli hukuk bürolarının (YZÖHB) arayüz uzmanlığı aslında bir hukukçuyu farklı bir servis dalı icra eden bir doktordan, diş hekiminden veya mimardan ayıran ofis yapısı, işin icrası gibi alt detayların bir ekranda toplanması gibi. Yani YZÖHB’larının teknik bir tanımla uygulama katmanında var olduğunu söylemek yanlış olmaz. Arkadaki dil modelinin ise ne konuştuğu nasıl yanıt verdiği ise bir bıçağın sivrilmesi gibi uzmanlık gerektiren bir algılama gerektiriyor. Bunu sağlamak için makineye hukukçu reflekslerini öğretmek gerekiyor.

Bir yapay zeka klasiği olarak bir günde hepimizi cahil bıraktığı için aslında YZÖHB’lerin de birden çok örneği var. Benim tezim genel uygulamalardan ziyade bir hukuk dalında uzmanlaşmış YZÖHB’lerin orta-uzun vadede daha başarılı olacağı yönünde. Bu konuda da başarılı gördüğüm yine ABD merkezli Manifest OS var. Kurucusu Dan Mishin, kendisi de bir göçmen olduğu için bireysel olarak yaşadığı dertleri ölçekli şekilde çözecek bir yaklaşımla yola çıkmış. İzlediğim bir videocast’te Dan Mishin şöyle diyor: “Hukukun her kategorisi konusunda bu kadar fırsat olduğunu düşünmüyorum. Ticaret hukuku gibi karmaşık alanlardaki gibi hiper spesifik konularda ise oldukça iyimserim. Ticaret hukuku oldukça karmaşık. Çok fazla rakam var. İşlenmesi gereken çok fazla belge var. Çok fazla hiper spesifik iş akışı var ve bu konularda Claude’un muhtemelen o kadar iyi olmayacağına bahse girerim.” Yani süreçlerin özelleşmesi YZÖHB’ler için bir dezavantajı avantaja çeviriyor.

Benim de ülkemiz için uygun olduğunu düşündüğüm yaklaşım bu yönde. Yani özellikle usul hukukunun ağırlıklı olduğu icra, gayrimenkul gibi alanlarda ilk yerli YZÖHB’mizi görebiliriz.

Yalnız bir konu daha var ki özellikle değinmeye değer. Bilmem farkında mısınız ama “AI-first hukuk bürosu girişimi” diyince yapay zeka, hukuk bürosu ve girişim artık aynı cümlede tek bir ekibi tanımlamak için kullanılıyor. Bu da bizi hukuk bürolarının servis temelli ölçeklenmesi zor yapısını bir anda ölçeklenen bir teknoloji girişimine dönüştüğünü gösteriyor.

Peki, halihazırda büyümüş bir hukuk bürosunun YZÖHB haline dönüşmesi ne kadar mümkün? Legaltech News’un haberine göre Dünya devi bürolardan Reed Smith, bu dönüşümü yakalamak için eyleme geçmiş ve teknoloji, hukuk operasyonları, e-discovery ve avukatlık birimlerini aynı çatı altında birleştirerek yeni bir yapı kurmaya oluşturmuş. Peki bu dönüşüm YZÖHB’ları için gereken çeviklik seviyesine ulaştırır mı? Bana kalırsa hayır ama bekleyip göreceğiz.

Benim görüşüm mesleğe yeni atılmış bir meslektaşımız meslekte 20. yılını doldurmuş bir diğer üstadından bu anlamda daha avantajlı durumda. Çünkü işin icrası konusunda kemikleşmiş yargıları yok ve yapay zeka döneminin iş yapış şekillerine kendini daha kolay teslim edebilir ve hatta bu süreçleri baştan yazabilir. Buradaki tek engel ise korkuyu yenmek.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

Kısaca kendimi tanıtayım. Ben Burak Özdemir. İstanbul Barosu’na kayıtlı bir avukatım, hukukun içinden geliyorum; yıllarımı veri koruma, yapay zeka düzenlemeleri ve hukuk pratiğinin teknolojiyle kesiştiği alanda geçirdim. Bu soralar işimi Hollanda ile Türkiye arasında sürdürüyorum.

Yapay zekanın hukuk sektörüne etkilerini düşünürken beyin fırtınaları beni PAIRA’yı kurmaya itti. Açılımı “People-first AI Readiness & Adoption”, yani insanı merkeze alan bir yapay zeka hazırlık ve benimseme yaklaşımı. PAIRA, bu yeni teknolojinin yolunda hukuk profesyonellerine eşlik eden bir danışmanlık ve eğitim platformu.

Bu da benim ilk yazım. Bu köşede her ay hukuk dünyasında yapay zeka etrafında dönen gürültüyü veriyle süzeceğiz, bazen güvenilir araştırmalara bazen de mahir yorumcularla birlikte bakacağız ve “bu benim büromda ne anlama geliyor?” sorusuna beraber cevap arayacağız. Size verdiğim tek söz şu: pozitiflik ile dürüstlük çatıştığında, dürüstlük kazanır. Ondan dolayı lafımızı esirgemeyeceğiz…

Önce şunu netleştireyim: bu dört rapor, kendi ürününü satan şirketler tarafından hazırlandı ve eleştirel bir gözle okunmayı hak ediyor. Tam da bu yüzden, birbirine rakip dört kaynağın aynı sonuca varması bence çok önemli; çünkü bu adeta yürünmesi gereken yolun bağımsız açılardan ispatı niteliğinde.

Yapay zekada benimseme dönemi bitti, şimdi sıra hazırlıkta

Hukuk sektörü için araç artık herkesin elinde diyebiliriz. Erişimin demokratik olduğu bu ortamda, bu teknolojiyle nasıl öne geçileceği fırsatı ise başka yerde konumlanıyor. Thomson Reuters’a göre kuruluşların %40’ı yapay zekayı çoktan benimsedi, fakat yalnızca %16’sı onu iş akışının merkezine aldı. 8am’in küçük bürolar üzerine inşa ettiği raporunda ise tekil avukatların %69’u yapay zeka kullandığını, küçük segment büroların ise %46’sının teknolojiyi benimsemiş olduğunu bize gösterdi.

Burada gördüğümüz rakamlar, PAIRA’yı kurarken ortaya koyduğumuz mantığı bize anlatıyor. PAIRA olarak biz adaptasyon ve içselleştirme ayrımında çok keskin bir görüşteyiz. Bize göre aracı kullanmaya başlamak bir adaptasyondur. Onu kendi kendi şekline sokarak işinin ve kararının süreçlerine yedirmek ise içselleştirmedir. Asıl kazanç ve ilerleme, bu ikinci hamlededir.

Değeri, aracı kuran insan üretir

Dört rapor da değerin doğduğu yeri aynı noktaya koyuyor.

Axiom buna “hizmet katmanı” diyor. Kastettiği şey, aracın etrafındaki insan emeği: doğru işi seçmek, aracı büronun şablonlarına ve standartlarına göre ayarlamak, ekibi eğitmek. Günün sonunda model kutudan hazır çıkıyor, ama onu senin işine uygun hale getiren bu katman.

Morae aynı fikri “bağlayıcı zeka” olarak adlandırıyor. Bir aracın tek başına verdiği çıktı çoğu zaman havada kalacağı için; onu senin verinle, süreçlerinle ve muhakemenle birbirine bağlayan bir akıl gerekir diyor. Çıktıyı gerçekten işe yarar kılan, işte bu bağlantı emeğidir.

8am ise en iyi sonucun, araçlar büronun işleyişine tek bir bütün olarak yerleştiğinde, yani “birlikte entegre edilmiş bir paket” halinde doğduğunu söylüyor.

Üçü de aynı yere çıkıyor. Bir yapay zeka aracı, tek başına ham bir kapasitedir. Onu seçen, ayarlayan, verine bağlayan, sürecine yerleştiren ve ekibine öğreten biri olduğunda değere dönüşür. Bu emeğin tamamı da insan emeğidir.

En çarpıcı bulgu da şu oldu: yapay zeka yaygınlaştıkça daha çok kazandıran yetkinlikler hukuki muhakeme (%53) ve müşteri ilişkisi yönetimi (%52) oluyor. Teknoloji yükseldikçe insanın değeri yükseliyor. Rutini araca devreden hukukçu, kendi zamanını muhakemeye ve insana ayırabiliyor. PAIRA ile anlatmaya çalıştığımızın somut karşılığı da tam olarak bu. İnsani özelliklerimizin ön plana çıktığı bir hukuk geleceği bizi bekliyor.

Strateji, getiriyi katlar

Aynı araçla çalışan iki büro çok farklı sonuçlar alabilir ve aradaki farkın çoğu zaman belirleyicisinin strateji olduğunu görüyoruz. Thomson Reuters, resmi bir yapay zeka stratejisi olan kuruluşların pozitif getiri elde etme olasılığında üç kat önde olduğunu tespit etmiş. 8am’e göre yazılı ve uygulanan bir politikaya sahip bürolar henüz %9. Peki kim bu %9? Onlar stratejik çerçevesini kurarak öne geçen bir azınlık.

Öncülük senin elinde

Şimdi tespitlerden çıkarım olarak sana iyi bir haber vermek istiyorum. Bu teknolojide farkı yaratacak hamleyi yapmak için hala bir pencere açık. 8am’e göre müşteri baskısı oldukça düşük seviyede, küçük bürolarda rekabet baskısı da hafif seyrediyor. Bu da inisiyatifin tümüyle hukukçunun yani senin elinde olduğunu bize gösteriyor. Önce hareket eden büro, pencere kapandığında zaten önde olacak. Yani harekete geçmek için en iyi zaman dündü, bugün ise en iyi ikinci zaman…

Özetle: Yapay zeka şirketleri arasındaki rekabet sonucu hızla gelişen araçlarla her gelecek yıl farklı bir modeli önde görebiliriz. Kalıcı olan ise, aracı içselleştirmiş bir büronun kendisidir: muhakemesi keskin, süreci net, insani katmanı güçlü. Yeri doldurulamaz olmanın yolu işte buradan geçer.

Bu yazı sana bir şey düşündürdüyse, üç küçük ricam var: bir sonraki yazıyı kaçırmamak için abone ol, beğenebileceğini düşündüğün bir hukukçu arkadaşınla paylaş, ve yorumlarda kendi bürondaki tabloyu lütfen anlat. Şu anda ofiste hangi aracı kullanıyorsunuz? Yoksa ajanlarla ufak otomasyon denemeleri başladı mı?

İlk yazımın heyecanını mazur gör lütfen. Sana değerli vaktin için teşekkür ediyorum. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

Subscribe now